Dado – Biografski pregled
Priredila Amarant Zidon

Klikom na slike povećavate ih do velikog
i najvećeg formata
❧
Projekcija na
cijelom ekranu  

Miodrag Đurić, poznatiji kao Dado, rođen je 4. oktobra 1933. na Cetinju, u Crnoj Gori (Kraljevina Jugoslavija), nekadašnjoj kraljevskoj prijestonici koja podsjeća na selo okruženo planinama. Sin profesorke biologije Vere Kujačić i bolničara Ranka Đurića, Dado je treće od petoro djece – dva sina i tri ćerke. Porodica Kujačić potiče iz Hercegovine i ima dugu tradiciju ljekara i intelektualaca, uključujući i pretke vojne profesije. Dadov ujak, slikar Mirko Kujačić, boravio je dvadesetih godina XX vijeka u Francuskoj, gdje je pohađao umjetničku akademiju Andrea Lota. Dadov đed po majci, Jovan Kujačić, bio je prvi ljekar higijeničar u Crnoj Gori, prevodilac antičkih tekstova (Homera, grčkih ljekara) i ruskih književnih djela (Tolstoja). Očeva porodica, Đurići, bila je poznata kao zanatlijska porodica obućara, čiji su se ženski članovi isticali u vezenju. Porodica je živjela u kući na glavnom trgu na Cetinju, ali je vodila skroman i težak život.

1941Tokom italijanske okupacije, porodica Đurić se sprijateljuje sa italijanskim oficirom koji Dadu pokazuje reprodukcije djela renesansnih umjetnika. Vjerovatno u tom periodu Miodrag, već zaljubljenik u crtanje, stvara svoj prvi mural u porodičnoj kući – prikaz dvije ptice. Majka ga zove Dado – nadimak koji će kasnije uzeti kao umjetničko ime, potpisujući svoja djela kao Miodrag Dado Đurić. Ona mu predviđa i veliku slikarsku karijeru: „Bićeš Volt Dizni slikarstva.“ Njegov stariji brat, Božidar, se takođe bavio slikarstvom.

1943Nakon kapitulacije Musolinijeve Italije, Crna Gora pada pod nemačku nacističku okupaciju. Životni uslovi postaju sve teži.

1944Januar: njemački nacisti strijeljaju dva člana pokreta otpora na Cetinju

1945Dadova majka umire na porođaju u svojoj četrdeset drugoj godini. Beba, djevojčica, neće živjeti duže od dva mjeseca. Julija Bastać, Dadova tetka sa očeve strane, brine o četvoro siročadi.

Oko 1945-1947Dado odlazi u Sloveniju, u Ljubljanu, barokni grad nekadašnjeg Austrougarskog carstva, kod svog ujaka, slikara Mirka Kujačića, čiji atelje, smješten u parku Tivoli, redovno posjećuje. Otkriva modernu umjetnost kroz jedno izdanje magazina Lajf (Life) – Frensis Bejkon, Ivan Olbrajt, Ben Šan – i film Alberta Levina, Portret Dorijana Greja (1945).

Oko 1948-1952Vraća se u Crnu Goru. Pohađa Umjetničku školu u Herceg Novom, u novoj republici Crnoj Gori u federaciji socijalističke Jugoslavije; njegov stric Mirko Kujačić je jedan od predavača. Dado se sprijateljuje sa Urošem Toškovićem, umjetnikom vrlo specifičnog stila, na granici ar bruta. Učestvuje u restauraciji fresaka u manastiru Morača.

Oko 1952-1953Dolazi u Beograd. Smešten kod tetke u centru grada, Dado pravi atelje u potkrovlju i nastavlja školovanje na Akademiji likovnih umetnosti, gdje je bio u klasi profesora Marka Čelebonovića, srpskog umetnika koji je imao solidnu karijeru u Francuskoj i koji ga posebno ohrabruje u njegovom radu. Više svezaka iz beogradske epohe (bivša kolekcija Jerneja Vilfana) svjedoči o tim godinama i njegovom prijateljstvu s budućim članovima grupe Mediala, Leonidom Šejkom i Toškovićem. Dado je takođe veoma blizak sa rođakom Tupom Vukotićem, studentom Arhitektonskog fakulteta, koji mu donosi arhitektonske planove na čijim poleđinama Dado crta.

1955Tokom boravka u Beogradu, Henri Mur primjećuje Dadovo djelo i nudi mu stipendiju za studijski boravak u Londonu, ali se kasnije predomišlja; navodno su ga pripadnici Komunističke partije odvratili od realizacije ovog projekta zbog Dadove loše reputacije. Tokom zvanične posjete lidera SSSR Nikite Hruščova krajem maja, Dado provodi dvije ili tri nedjelje u zatvoru, zajedno s drugim marginalcima iz Beograda (među kojima je i njegov rođak Tupa). Po izlasku iz zatvora, Dado stvara djelo Biciklista, na platnu od lanene tkanine uzete sa dušeka iz bolnice u Cetinju, koje mu je obezbijedio njegov otac, zaposlen u toj ustanovi.

1956Prva izložba u Salonu u Rijeci (Hrvatska) zajedno s francuskim umetnicima. Jugoslovenska država prvi put otkupljuje njegovo djelo (Kraj svijeta). Marko Čelebonović pomaže Dadu oko odlaska u Pariz, gdje stiže 15. avgusta. Nedugo po dolasku, nakon što se okušao u raznim građevinskim poslovima, Dado radi i živi u litografskom ateljeu Žerara Patrisa, zeta kompozitora Pjera Šefera, gdje upoznaje Žana Dibifea i Mataa.

1958-1959Džejms Spajer, koji će kasnije postati kustos Instituta umjetnosti u Čikagu, kupuje Dadovu prvu sliku. Kalinovski i Dibife ga upoznaju sa Danijelom Kordijeom, koji postaje njegov trgovac umjetninama. Prva samostalna izložba održava se u jesen 1958. u Galeriji Danijela Kordijea. Dado odlazi iz Pariza i seli se u napušteni bioskop u Kursel-le-Žizoru, gdje se potpuno posvećuje slikanju i crtanju. Počinje da stvara prve „mineralne“ slike. Upoznaje Žaka Došea, Žana Devana, Fransoa i Žermen de Lienkur, i Bernara Rekišoa, još jednog umjetnika iz Kordijeove galerije. Usled depresivne epizode, Dado provodi dva mjeseca u bolnici Sen-Antoan, gdje mu Rekišoa redovno dolazi u posjetu i donosi sveske za crtanje.